Bruce Jun Fan Lee,
(d. 27 Kasım 1940, San Francisco – ö. 20 Temmuz 1973, Hong Kong). Çin kökenli
aktör ve Kung Fu savunma sanatı ustası. Lee Jun Fan Kantonca adı.
Bruce Lee, Amerika doğumlu Çin kökenlidir. San Francisco'daki Chinese Hospital
hastanesinde dünyaya gelmiştir. Babası Lee Hoi-Chuen (李海泉) Çinli, annesi Grace
Lee (何金棠) yarı Alman yarı Çinlidir. Bruce Lee Jeet Kune Do (Türkçe durduran
yumruk yolu) adını verdiği bir savunma sanatı sistemi geliştirdi.
Usta Sifudan Yip Man Hong Kong şehrinde ilk savaş sanatları eğitimi aldı. 20
Temmuz 1973 Hong Kong'da beyninde oluşan ödem sonucu hayatını kaybetmiştir.
Hayatı Savhn Francisco'da doğan Lee'nin asıl adı LEE JUN'dır. İsmini
doğumunda hazır bulunan doktor verdi. Babası ve annesi, Çin operasında
oyuncuydu. Lee doğduğunda, bir turne için Birleşik Devletlerde bulunuyorlardı.
Doğuştan sağ bacağı diğerinden kısaydı. Ailesi, sakatlığının üstesinden
gelebilmesi için Kung Fu öğrenmesini istedi. 6 yaşındayken bile ilerideki
hırçın, sert karakterini belli ediyordu. Lee Kung Fu tekniklerini bilinçsiz bir
şekilde öğrenmeye başladıktan sonra, 1954'de ünlü Kung Fu Ustası Sifu Yip
Man’ının öğrencisi olarak Wing Chun sistemini çalışmaya karar verdi. İlerleyen
zamanlarda da Wing Chun sistemine boks çalışmalarını da eklemeye başladı.
Sık sık karıştığı sokak kavgalarından dolayı kötü şöhret edinince doğduğu
Amerika Birleşik Devletleri'ne gider. Washington Üniversitesi'nin Felsefe
Bölümüne yazılır. Bir yandan okula devam ederken, bir yandan da Amerikalılara
Çin Kültürü'nün zenginliğini anlatmak için o güne kadar Çinlilerden başkasına
öğretilmesi yasak olan olan Kung Fu dersleri vermeye başlar. Bu amaçla kendi
adını taşıyan JUN FAN KUNG FU adında bir okul açar. Bu spor okulu 1963 yılına
kadar açık kaldı. Yine aynı yıl Amerikalı Linda Emery ile evlendi. Lee daha
sonra Oakland’da ikinci okulunu açtı. Burada geniş bir kitleye, Amerikalılara
yabancı olan bu sanatın ne kadar geniş içerikli ve derin felsefeye sahip
olduğunu ispatladı.
İlk uzun metrajlı filmi; Çinli prodüktör Raymond Chow’un yeni kurduğu film
şirketi Golden Harvestla çekilen için Big Boss(Büyük Patron)dur. Film Hong Kong
ve güneydoğu Asya bölgesinde şimdiye kadar kırılmış tüm gişe rekorlarını alt üst
ederek büyük bir patlama yaptı. Bunun üzerine Asya milliyetçiliğinin işlendiği
Fist of Fury(Öfkeli Yumruk) filminde oynadı. Lee'nin bu filmlerinde kendisine
özgün stilini de görmek mümkündür. Hong Kong film sanayinde avantür filmlerin
hareketli sahnelerine Bruce Lee'nin Hollywood tecrübesi ile olağanüstü
koreografileri yeni bir boyut kazandırmıştır. Dönemin süper starı Wang Yu bile
onun altında bir role razı hale gelmişti. Büyük Usta çekilen filmin güzel olması
için dövüş sahnelerinin koreografisini düzenlerken gece gündüz demeden
çalışıyordu. Hareketli sahneler için uzun plan çekimler yapar, yüksek tekmeler
kullanır, Escriama’nın (silahlı dövüş sanatı) Nunchaku, Bo, Kali, bıçaklar ve
küçük Çin okları gibi tüm silahlarını kullanarak dövüş sahnesini olağanüstü
artistlik figürlerle süslerdi.
Bruce Lee kalitesi ile Kung Fu sineması sektörüne yeni bir boyut kazandırdı.
Escrima ustası Dan Inosanto, Lee'nin özgün stili Jeet Kune Do’nun kesinlikle
gösteriye yönelik olmadığını, aksine çok gerçekçi, fantezisi olmayan, vücut
hareketlerinin işlevine uygun bir spor olduğunu söyler. Lee'nin komple bir
sporcu olduğunu, Jeet Kune Do’nun da gerçek bir dövüşte çok etkili bir sistem
olduğunu hararetle savunur. Bunun yanında Bruce Lee’nin de çok iyi bir aktör
olduğundan, dövüş sanatını beyaz perdede fantastik bir şov olarak seyirciye
sergilemeyi becerebildiğini söyler. İşte bu yüzdendir ki; filmleri dünya sinema
klasikleri arasına girmiştir.
Bruce Lee’nin üçüncü filmi Way of The Dragon(Ejderin Yolu) oldu. Bu filmde
Lee'nin yanında yardımcı oyuncu olarak, Amerikada yedi defa karate şampiyonu
olmuş Chuck Norris’i görüyoruz. Filmin final mücadelesinde ise adeta Karate ve
Kung Fu'nun üstünlük mücadelesi sergileniyor. Bruce Lee'nin her filminde bir
diğerine nazaran yenilikler göze çarpmaktadır. Bruce Lee’yi zirveye taşıyan film
ise, Dan İnosantio ve Kerim Abdül Cabbar ile Game of Death(Ölüm Oyunu)dur.
Amerikan filmlerinde başrol oynamayı çok isteyen ancak bunu başaramayan Lee,
dördüncü filmini çekerken Amerikalı yapımcılardan başrol oynayacağı bir film
teklifi geldi. Bunun üzerine sanatçı Ölüm Oyunu filmini yarıda bırakarak,
Çin-Amerikan ortak yapımı olan Enter The Dragon(Ejder Kalesi) filmini çekti.
Amerikan Sinemasında ve Uzakdoğu film sanayinde süper starlığa yükselen Lee Ölüm
Oyunu adlı filmini tamamlayamadan öldü. Oğlu Brendon ile birlikte mezarları yanyana yatmaktadırlar...
Ölmeden önce kaleme aldığı Tao of Jeet Kune Do adlı kitabı, ölümünden iki yıl
sonra 1975 yılında, karısı Linda Lee tarafından yayınlandı.
Bruce Lee kalitesi ile Kung Fu sineması sektörüne yeni bir boyut kazandırdı.
Escrima ustası Dan Inosanto, Lee'nin özgün stili Jeet Kune Do’nun kesinlikle
gösteriye yönelik olmadığını, aksine çok gerçekçi, fantezisi olmayan, vücut
hareketlerinin işlevine uygun bir spor olduğunu söyler. Lee'nin komple bir
sporcu olduğunu, Jeet Kune Do’nun da gerçek bir dövüşte çok etkili bir sistem
olduğunu hararetle savunur. Bunun yanında Bruce Lee’nin de çok iyi bir aktör
olduğundan, dövüş sanatını beyaz perdede fantastik bir şov olarak seyirciye
sergilemeyi becerebildiğini söyler. İşte bu yüzdendir ki; filmleri dünya sinema
klasikleri arasına girmiştir.
